PAKET RADIO
Guida #9 - 5. VI. 1995.
============================================================================
TEMA BROJA: PAKET RADIO
----------------------------------------------------------------------------
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%% By: @eljko Kristek (FidoNet: Zeljko Kristek 2:381/114) %%%%%%%%%%%%%%%%%
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
_____ __________
/ / / /
/ / / ____/
____/ /____/ /__ _____ _____ _____ _____
/ / / /l /l // l
/___ _____ ___/ / // // // l
/ (____/ /____/ // // // 7 l
/ / // // // l
(_____________________/___/l____/l____/ l___/l___l
_____________________________________________B R O J A
PAKET RADIO - radioamaterska komunikacija
"Bzzk, {{~~k... I tako ka`e{ Mirko,
kupio si novi traktor. Da li ima velike
gume? Bzzk, {{~~k... Da, Slavko. Nego,
( ( ( ( (((O))) ) ) ) ) ispri~aj me. Prekidam vezu. Moram
!!! vidjeti da li mi je stigla po{ta na
!!! Internetu. Bzzk... Inter~emu? O ~emu
!!! pri~a{? Bzzk, {{~~k... Ha, vidim da nisi
!!! pro~itao ~lanak o paket radiu u novoj
!!! Guidi. Tada bi znao da se ra~unalske
!!! komunikacije mogu ostvariti i putem
!!! radio-veze. Ajd, Bog!" Bzzk, {{~~k...
Paket radio je jean od na~ina digitalnog komuniciranja putem radio
veze, a naj~e{}e ga koriste radioamateri. Naziv "paket radio" je dobio po
karakteru same komunikacije jer se poruke prenose u obliku malih paketa.
Za komuniciranje se koristi AX.25 protokol razvijen '70-tih godina,
a osnova mu je protokol koji se koristi kod X.25 paketskih ra~unalnih
mre`a.
Prednosti paket radija u odnosu na ostale oblike digitalnog
prijenosa koji se koriste kod radioamatera su transparentnost, korekcija
gre{aka i automatska kontrola. Transparentan je zato {to korisnik ne mora
znati na~in spajanja sa drugim korisnikom niti mora biti upu}en u algoritam
kojim protokol nadzire ispravnost prijenosa podataka. Protokol provjerava
da li je u prijenosu podataka do{lo do pogre{ke i u slu~aju gre{ke se brine
o njenom ispravljanju. Automatska kontrola je takav na~in rada stanice u
kojem ona mo`e automatski primati poruke ili odgovarati na njih.
Za rad sa paket radijom vam, osim va`e}e radioamaterske dozvole,
treba radio-stanica, paket modem , ra~unalo i token tj. neku vrstu
pozivnog znaka koji se koristi kao jedinstvena adresa pri komuniciranju.
Brzine koje se koriste u prijenosu su 300 bauda kod rada na kratkom
valu i 1200 bauda na UHF/VHF kanalima. Brzine su ograni~ene ili zbog samih
komercijalnih radio stanica koje ne dozvoljavaju ve}u {irinu signala ili
zbog problema odr`avanja fiksne frekvencija kratkog vala.
Mogu} je istovremen rad vi{e stanica na jednoj frekvenciji jer
TNC prepoznaje kada je frekvencija slobodna ili zauzeta. Da bi se
omogu}ilo komuniciranje izme|u korisnika koji ne mogu imati direktnu radio
vezu, koriste se digipiteri .
Da bi se omogu}ila kvalitetnija i br`a veza preko ~vori{ta, sami
~vorovi me|usobno komuniciraju na ve}im brzinama, tipi~no od 2400-78400
bauda. U praksi se to ostvaruje tako da se vi{e ~vori{ta me|usobno fizi~ki
pove`e, mada mogu raditi na razli~itim frekvencijama i brzinama prijenosa.
Korisnik se priklju~uje na lokalni ~vor i tada mo`e ostvariti vezu sa nekim
BBSom ili, posredstvom ostalih ~vorova, s drugim korisnikom koji se negdje
drugdje priklju~io na lokalni ~vor.
Radioamateri mogu me|usobno razmjenjivati poruke preko paket BBSova
koji obavljaju usluge prijema i prijenosa po{te, prijenosa datoteka,
prora~unavanja putanja satelita i mno{tvo drugih usluga.
Paket BBSovi se, ba{ kao i "pravi" BBSovi, me|usobno povezuju i
automatski razmjenjuju po{tu.
Od mno{tva usluga koje pru`a paket radio, jedna od
najinteresantnijih je kori{tenje TCP/IP protokola tj. povezivanje packet
radija na Internet mre`u ra~unala.
Na taj na~in se mogu koristiti Internet servisi poput FTPa (File
Transfer Protocol - protokol za prijenos binarnih datoteka), SMTPa (Simple
Mail Transport Protocol - protokol za razmjenu elektronske po{te), Telneta
(Remote terminal protocol - spajanje na udaljena ra~unala i kori{tenje
nihovih resursa) i NNTPa (Net News Transfer Protokol).
U Hrvatskoj postoji mre`a paket radija i odgovaraju}ih paket
BBSova, ali je, na `alost, mre`a ~vori{ta za spajanje slabo razvijena, tj.
ne postoje paralelne mre`e paket radija na vi{im frekvencijama i brzinama
tako da je njegovo kori{tenje zbog preoptere}enosti osnovnih frekvencija
slabo.
Postoji vi{e vrsta usluga koje omogu}uju povezivanje paket radija
sa ostalim svijetom i naj~e{}e su to mre`ni prolazi za prijenos po{te sa
paket radija na Internet i obrnuto te usluga razmjene po{te izme|u
klasi~nih BBSova i paket radija.
U Osijeku na frekvenciji 144.575 MHz postoji paket BBS sa imenom
9A1BOP koji je povezan sa susjednim BBSovima 9A1CRS i 9A1CRA, a ujedno ima
i mre`ni prolaz na modem BBS Systematics koji se u FIDONET mre`i BBSova
vodi pod adresom 2:381/114. Trenutno mre`ni prolaz prenosi poruke sa
paket BBSa na klasi~ni modemski, a u fazi testiranja su i druge funkcije.
Ako vas je ovaj tekst zainteresirao, tada vas upu}ujem na
Systematics BBS na kojem mo`ete na}i veliki broj tekstualnih datoteka o
paket radiju i radioamaterizmu te po{tu sa paket BBSa u konferenciji
koja se zove ZK_PACKET.
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
============================================================================
PAKET RADIO: Paket modem
----------------------------------------------------------------------------
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
Funkciju paket modema naj~e{}e obavlja malo TNC ra~unalo (Terminal
Node Controller) na koje se priklju~uje drugo ra~unalo ili terminal i radio
stanica. TNC obra|uje poruke koje se unose preko ra~unala, priprema paket
ili vi{e paketa, ovisno o du`ini poruke i generira izlazni signal koji se
radio stanicom prenosi do drugog korisnika te, ako prijenos nije uspio,
{alje paket ponovo.
Umjesto TNCa se mogu koristiti i razni paket modemi bazirani na
integriranim krugovima AM7910 ili AM7911 te TCM3105 ili XR2211. Kod takvih
modema moramo u ra~unalu imati dodatni program koji priprema pakete i brine
se o komunikaciji.
<PC!>
/
/
O))) ) ) ) ) ( ( ( ( (((O
/
/
<A500>
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
============================================================================
PAKET RADIO: Digipiteri
----------------------------------------------------------------------------
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
Digipiteri imaju sli~nu ulogu kao i repetitori tj. njihova je
uloga da prime paket, mo`da ga obrade, i po{alju dalje. To su u biti
posebna ~vori{ta i mogu biti pasivni (proslije|uju paket dalje bez ikakve
obrade) i inteligentni (nazivaju se ~vorovi i sastoje se od radio stanica i
TNCa sa specijalnim programom <TheNet ili NET/ROM> ).
^vori{ta preusmjeravaju pakete i prenose ih na susjedna ~vori{ta.
Odre|eni ~vor "poznaje" susjedna i udaljena ~vori{ta tako da se korisnik
mo`e spojiti na udaljeni ~vor, a da ne poznaje pravi put do njega. Da li
vas sve ovo pomalo podsje}a na Internet?
<PC!>
/
/
O))) ) ) ) ) ( ( ( ( (((O
/
/
<A500>
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
============================================================================
PAKET RADIO: Gateway
----------------------------------------------------------------------------
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
Mre`ni prolaz ili gateway je posebni ~vor u mre`i ra~unala preko
kojeg se omogu}uje povezivanje dviju potpuno razli~itih mre`a. Gateway je
naj~e{}e neko sna`no ra~unalo sa Unix operacijskim sustavom i odgovaraju}im
programima koji obavljaju pretvorbu protokola, {to je neophodno za bezbolno
razmjenjivanje poruka izme|u dviju razli~itih tipova mre`a, budu}i da svaki
tip mre`e u pravilu koristi neki drugi protokol. Ra~unalo u ulozi mre`nog
prolaza mora imati velike diskove i glavnu memoriju kako bi moglo spremiti
gomilu poruka koje stalno pristi`u iz oba smjera. Isto tako, mora imati
pove}u procesnu mo} kako bi moglo dovoljno brzo izvr{iti pretvorbu paketa
koji imaju veliki prioritet i moraju {to br`e sti}i na odredi{te.
Mre`ni prolaz vr{i pretvorbu u oba smjera. Primjerice, mre`ni
prolaz mo`e spajati ISDN i TokenRing mre`e i tada mora biti u stanju
pretvoriti poruke iz protokola koji koristi ISDN u TokenRing protokol i
obratno. Naravno, nekad nije mogu}a obrnuta pretvorba jer ponekad neki od
protokola ima vrlo male mogu}nosti tako da se nakon pretvorbe ne mo`e
sa~uvati smisao glavne poruke, no to su vrlo rijetki slu~ajevi jer ve}ina
protokola koji su danas u uporabi ima neke zajedni~ke temeljne postavke.
Mre`ni prolaz u na{em primjeru pretvara pakete iz AX.25 protokola
koji koristi paket radio u protokol koji koriste BBSovi i tako omogu}uje
korisnicima paket radia da se bez problema priklju~e na neki BBS.
Naravno, nije ni potrebno nagla{avati da postoje mre`ni prolazi
koji spajaju paket radio s Internetom.
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
